Millennials

De millenniumgeneratie is de generatie van het derde millennium: jonge mensen die niet eerder dan de millenniumwisseling volwassen zijn geworden. Ik zit zelf dus precies op die grens; in het jaar 2000 werd ik 18. (Soms legt men de grens bij geboortejaar 1985 of zelfs 1990 – het is een rekbaar begrip.) Er is veel over millennials te doen. Ze zijn de 'verwendste' generatie, die opgegroeid is in de grootste welvaart ooit. Hun is daarmee ook altijd een prachtige toekomst in het vooruitzicht gesteld: jij bent bijzonder, de wereld ligt aan je voeten, als je je best doet kun je alles worden wat je wil! Dat heeft zich ook vertaald in een ongekende stijging van het opleidingsniveau: nooit haalde een generatie zoveel diploma's. Tegelijk zijn de millennials ook de 'smartphonegeneratie', van jongs af aan vergroeid met de nieuwste technische verworvenheden, waar uiteraard de alomtegenwoordige smartphone het ultieme symbool van is.

Er zitten ook keerzijden aan deze eigenschappen van de millennials. Ze zijn de eerste generatie die misschien wel meer aandacht schenkt aan hun 'online' identiteit dan aan hun daadwerkelijke identiteit, en dat leidt tot enorme prestatiedruk en stress: ze zadelen elkaar steeds op met het gevoel dat ze aan allerlei onmogelijke idealen moeten voldoen. De druk om gelukkig, succesvol, en origineel te zijn is groot. En die druk is dus onbedoeld al vanaf het begin aangelegd, met de genoemde boodschap: de wereld ligt aan je voeten, als je je best doet kun je alles worden wat je wilt! Het is dus niet vreemd dat faalangst, stress, en burnouts het meeste voorkomen onder de mensen die nu 25-35 jaar oud zijn (zoals Thijs Launspach van de UvA hier uitlegt).

Maar laatst ontdekte ik dankzij dit artikel van Casper Thomas nog een verrassend, en zorgwekkend, perspectief op deze generatie. Volgens het ‘kenniseconomie’-denken zou de genoemde stijging in opleidingsniveau zich moeten vertalen in betere banen met dikkere salarissen en meer welvaart. Maar de millennials zijn de eerste generatie sinds heel lang die per saldo armer is dan de voorgaande, terwijl ze wel degelijk harder werken. En dat niet alleen: ook de verzorgingsstaat wordt steeds verder uitgekleed. Waarom is dat zo? Het antwoord van de oudere generatie komt eigenlijk hierop neer, zegt Thomas: "Wij, de generaties boven jullie, hebben een systeem opgetuigd dat voor ons prima heeft gewerkt. Stevige economische groei waar iedereen van profiteerde plus een ruimhartige verzorgingsstaat voor wie niet meekwam. Helaas is wat beide betreft de koek nu op."

Zo dreigt er een harde concurrentiestrijd onder de millennials: ze moeten investeren in hun toekomst, anders zullen ze er bekaaid vanaf komen. En dat levert natuurlijk net zo goed stress en faalangst op als de veelbesproken geïdealiseerde ‘online identiteit’. Millennials worden zo gedwongen om van alles in te leveren, offers te brengen, in de hoop dat zich dat later dan terug zal betalen. Wie gaat studeren gaat tegenwoordig een enorme schuld aan, die dus ook verplicht om inderdaad het maximale uit je ‘menselijke kapitaal’ te gaan halen. Dus neem je na je studie genoegen met slecht betaalde stages, zzp-constructies (werknemers onder de 34 werken veel vaker als zelfstandige dan oudere werknemers), in de hoop daarmee uiteindelijk een goede baan te kunnen bemachtigen. Die constructies, dat zijn natuurlijk de reflexachtige reacties op de crisis van 2008, ‘de vormende gebeurtenis in de millennialeconomie’, die naarstig naar wegen zoekt om kosten te drukken en productiviteit te verhogen. En diezelfde crisis laat ook zien dat het helemaal niet zo vanzelfsprekend is dat die goede banen er later in enige kwantiteit zullen zijn, dus de toekomst waarin geïnvesteerd wordt, wordt ook nog eens als heel ongewis ervaren.

Het is toch frappant dat de jongere generatie, de plaats waar het idealisme het meeste leeft, en daarmee altijd de hoopvolle bron voor maatschappelijke verandering en ontwikkeling vormt, op deze manier al direct als een 'radertje' in het economische apparaat van onze samenleving ingeschakeld wordt. En niet alleen de volwassen millennials en de studenten voelen dat, ook op scholen, zelfs lagere scholen, wordt de druk gevoeld dat het van belang is kinderen te 'drillen' met het oog op die genoemde concurrentiestrijd.

De grote vraag wordt dus: wat gaan wij millennials ervan maken? Zullen we in staat zijn ons vrije mens-zijn te redden, of worden we vermalen in de radertjes van de allesverslindende machine van het kapitalisme?

Meer blogs lezen van Jesse Mulder?

Vind hier al onze bloggers