Antroposofische kinderopvang in warme huiskamersfeer

Terwijl je zelf aan het werk bent, verblijft je kind in een huiselijke omgeving, waar persoonlijke aandacht en natuurbeleving centraal staan. Dat klinkt aantrekkelijk. Met de sterk toegenomen populariteit van vrijescholen groeit ook het aantal antroposofische kinderdagverblijven. We namen een kijkje bij kinderopvang De Vuurvogel, gevestigd in de gelijknamige brede vrijeschool in Driebergen.

Tekst en fotografie: Hester van Delden

 

Het is iets voor negen uur als de laatste kinderen door hun ouders worden binnengebracht en met een knuffel en een zwaai door het raam afscheid nemen. De buitendeur gaat dicht en ook de schuifdeur tussen de baby- en peuterruimte wordt dichtgeschoven. Om negen uur zit iedereen aan tafel voor het ochtendritueel, dat standaard wordt begeleid door twee vingerpoppetjes: de kabouters Hompeltje en Pompeltje. Al bij de eerste klanken van de xylofoon herkennen de kinderen de melodie en beginnen enthousiast met gebaren mee te doen. “Waar zijn we?” “We zitten samen aan tafel!”. “En met hoeveel kindjes zijn we vandaag?” Het is even stil. “Tien!” roepen een paar peuters in koor. “Welkom iedereen, wat fijn dat je er bent...” Na het zingen van een lied steekt juf het kaarsje aan dat midden op de tafel staat. In de groep met 0-2-jarigen is het ritueel nagenoeg hetzelfde. Vier dreumesen zitten met hun begeleiders aan tafel. De kring wordt gesloten door een baby in een wipstoeltje, dat naast de tafel staat.

Lange dagen
De sobere, maar gezellige inrichting doet in veel opzichten denken aan een vrije peuterspeelzaal. Meubels en speelgoed zijn gemaakt van natuurlijke materialen, de muren geverfd in warme pasteltinten. Er zijn gele gordijntjes en jaartafels met figuurtjes van bijenwas en vilt. Alleen de aanwezigheid van ledikantjes verraadt het verschil; hier worden kinderen de hele dag opgevangen, soms zelfs van half acht ’s ochtends tot half zeven ‘s avonds. Hoe rijm je dat met de antroposofische visie dat jonge kinderen het beste thuis zijn, zeker in het eerste levensjaar? “Niet,” geeft locatiemanager Melissande Lips volmondig toe. “Wij zullen dat zelf ook altijd beamen. Maar tegenwoordig is er soms de noodzaak om voor dagopvang te kiezen. Wij proberen de gezinssituatie zo veel mogelijk te benaderen, met de juf als medeopvoeder.”

Vrije expressie
Nadat ze fruit hebben gegeten, krijgen de peuters allemaal een stukje brooddeeg, waar ze bolletjes van vormen. Terwijl die de oven in gaan, wordt er weer gezongen en mag een van de kinderen het kaarsje uitblazen. Nu mogen ze vrij spelen in de verschillende speelhoeken, helpen met afstoffen of met het vouwen van de was. Hier zul je geen uitgeprinte kleurplaten vinden en ook geen voorgevormde werkjes waarop kinderen iets mogen plakken. Wél is er een kist met verf- en tekenspullen en allerlei natuurlijke materialen, waaruit ze zonder opdracht mogen werken.

Individuele aandacht
Het valt op dat er hier de hele dag wordt gezongen. Niet alleen aan tafel, maar ook bijvoorbeeld tijdens het verschonen van een luier of het opruimen van speelgoed. De sfeer is harmonieus, rustig en vriendelijk. Melissande maakte bewust de overstap van een regulier naar een antroposofisch georiënteerd kinderdagverblijf. “Er wordt hier meer rust ingebouwd en beter naar de individuele behoeften van het kind gekeken. Ieder kind mag er echt zijn. Als het afwijkend gedrag vertoont is het niet meteen een probleemkind, maar een reden om je af te vragen wat het gedrag ons wil vertellen. Iedereen die hier werkt is dan ook reflectief ingesteld. Dat is gewoon een vereiste.”

Natuurbeleving
Sneeuw, zon of regen; de kinderen gaan twee keer naar buiten om hun zintuigen open te zetten. Daarbij mogen ze altijd vies worden. In degelijke regenpakken en met regenlaarsjes aan vertrekken de peuters naar het kleuterplein, terwijl de allerkleinsten spelen in het hoge gras van hun eigen omheinde tuin. Ook hier geldt weer dat er weinig, maar functioneel speelgoed is; een zandbak en zandtafel met wat potten en pannetjes, een kruiptunnel en een hutje van wilgenhout.

“Zijn de broodjes al klaar, juffie?” In de peuterruimte begint het al heerlijk te ruiken. Het is inmiddels 11 uur en de kinderen gaan weer aan tafel voor een vroege lunch. Na het zingen van een liedje worden de broodjes op tafel gezet. Die zien er zo lekker uit, dat het lastig is om ervan af te blijven. Al het eten en drinken is biologisch, net als de luiers en schoonmaakmiddelen die worden gebruikt.

Buiten slapen
Terwijl juf nog een verhaaltje voorleest, wordt er al wat gegaapt en in oogjes gewreven; tijd voor het middagslaapje! Enkele kinderen worden in hun slaapzak naar een buitenslaaphuisje gedragen en laten zich daar samen met hun knuffel instoppen. Het slapen in de frisse buitenlucht prikkelt de zintuigen op een positieve manier en zorgt dat je dieper slaapt. Melissande: “Vanuit de antroposofische visie vinden wij een goede slaap erg belangrijk en besteden hier veel aandacht aan. Ook daarbij kijken we echt naar wat het kind nodig heeft.”

 

Dit artikel is gepubliceerd in AM nummer 8 van december 2017

 

Meer artikelen lezen over opvoeding en onderwijs?
We denken dat je hier misschien ook wel in geïnteresseerd bent: